Ayşın R. Musevi

ترك 07;اي قدي 05;

الف- هون 07;ا

در بار 07; هون 07;ا تحق 10;قات و بحث 07;اي زيا 83;ي صور 78; گرف 78;ه و برخ 10; مؤل 01;ين آنا 06; را مغو 04; و يا اخت 04;اطي از مغو 04;ها و ترك 07;ا عنو 75;ن نمو 83;ه اند. اما در نتي 80;ه تحق 10;قات بعد 10;، ترك بود 06; آنا 06; به اثب 75;ت رسي 83;ه است0

ج. مار 03;وار& #1578; (( J.Marquart-1930 ))، او. فرا 06;ك (( O.Frank-1930 ))، نمت (( Nemet-1930 ))، رنه گرو 87;ه (( R.Grousset- 1941 ))، ابر 07;ارد (( Eberhard-1942 ))، كلو 86;ن (( Clausen -1960 )) و ديگ 85;ان، با در نظر گرف 78;ن زبا 06; و عرف و عاد 75;ت هون 07;ا، آنا 06; را از شما 85; ترك 07;ا به حسا 76; آور 83;ه اند. طبق 07; حاك 05; اين قوم بخو 83; هون ويا خون گفت 07; اند.(( در زبا 06;هاي ترك 10; قدي 05;، هون به معن 75;ي خلق و ملت بود 07; است 48; بطو 85;يكه امر 08;ز هم در ميا 06; مرد 05; اصط 04;اح ايل- گون شني 83;ه مي شود)). هون 07;ا به سه قسم 78; تقس 10;م ميگ 85;دند: هون 07;اي آسي 75;يي، هون 07;اي ارو 62;ايي و هون 07;اي سفي 83; (( يا افت 75;ليت& #1607;ا))0

هون 07;اي آسي 75;يي. مرك 86; اصل 10; سكو 06;ت هون 07;ا، در مغو 04;ستا& #1606; امر 08;زي در حوا 04;ي رود اور 82;ون- سلن 11;ا و منط 02;ه اوت 08;كن و ماب 10;ن قار 75;قوم و اور 83;وس (( مغو 04;ستا& #1606; مرك 86;ي)) بود 07; است. تار 10;خ مكت 08;ب هون 07;ا در 315 قبل ازم 10;لاد& #1548; بدن 76;ال انع 02;اد معا 07;ده با چين آغا 86; ميگ 85;دد. آنا 06; در اين ايا 05; اقد 75;م به تشك 10;ل دول 78; نمو 83;ه و تدر 10;جا قدر 78;مند ميگ 85;دند و دول 78; همس 75;يه آنا 06; چين نيز برا 10; جلو 11;يري از نفو 84; آنا 06; به ايج 75;د ديو 75;ر معر 08;ف چين (( 214 قبل ازم 10;لاد) ) مبا 83;رت مي ورز 83;. اين ديو 75;ر 15 متر ارت 01;اع، 9 متر عرض و 1845 كيل 08;متر درا 86;ا داش 78;ه و در 75 كيل 08;متر& #1610; پكن واق 93; مي باش 83;0

209 سال قبل ازم 10;لاد& #1548; مته خان يا موت 08;ن بجا 10; پدر 88; توم 75;ن يا توم 06; نشس 78;ه و خود را امپ 85;اطو& #1585; ((تان&# 1607;و)) اعل 75;م ميك 06;د. مته خان شما 04; چين را اشغ 75;ل نمو 83;ه و چين 10; ها را واد 75;ر به پرد 75;خت مال 10;ات نمو 83;ه و با يك شاه 86;اده چين 10; ازد 08;اج ميك 06;د. مته خان از دري 75;چه باي 03;ال گرف 78;ه تا نهر اير 78;يش و همه دشت 07;اي شما 04; سيب 85;ي را تصر 01; نمو 83;ه و همه اقو 75;م ترك را زير پرچ 05; خود متح 83; مي ساز 83;. در اين ايا 05;، مغو 04;ها، تون 02;وزه& #1575; و تبت 10; ها تاب 93; هون 07;ا ميگ 85;دند. دول 78; هون متك 10; بر ارت 88; بود و ارت 88; طبق نظم دهگ 75;نه به مرك 86; واب 87;ته بود0

اسا 87; اقت 89;اد دول 78; هون را ترب 10;ت اسب عبا 85;ت ساخ 78;ه و ملت و يا خلق هون از اجت 05;اع طوا 10;ف و قبا 10;ل مخت 04;ف تشك 10;ل ميگ 85;ديد. قبا 10;ل از اجت 05;اع خان 08;اده ها بوج 08;د آمد 07; و اسا 87; خان 08;اده ها بر خوي 88;اون& #1583;ي خون 10; بود 07; و به شيو 07; پدر 87;الا& #1585;ي ادا 85;ه ميگ 85;ديد0

در ساخ 78;ار دول 78;ي هون 07;ا مجل 87;ي متش 03;ل از جنا 81; راس 78; و چپ وجو 83; داش 78; كه در رأس يكي از اين جنا 81;ها شاه 86;اده اي دان 88;مند (( بيل 11;ه ايل 10;گ )) قرا 85; داش 78;0

174 سال قبل از ميل 75;د، مته خان وفا 78; كرد 07; و پسر 88; كيو 03; (( Kiok )) يا گيو 03; ((174-160)) جان 88;ين او ميگ 85;دد. او هم مان 06;د پدر 88; قدر 78;مند بود. وي به چين هجو 05; آور 83;ه، پاي 78;خت آن را تصر 01; كرد 07; و پس از صلح با چين با يكي از شاه 86;اده هاي چين ازد 08;اج ميك 06;د0

پس از كيو 03;، كون چين امپ 85;اطو& #1585; شده و در ايا 05; حكو 05;ت او دول 78; تضع 10;ف مي گرد 83;. چين 10;ها پس ار معا 07;ده 315 قبل از ميل 75;د، شرو 93; به ياد 11;يري تاك 78;يكه& #1575;ي جنگ 10; هون 07;ا و تشك 10;ل گرو 07;هاي سوا 85;ه مي نما 10;ند. چين 10; ها به بها 06;ه تأم 10;ن امن 10;ت جاد 07; ابر 10;شم با 140 هزا 85; سوا 85;ه به هون 07;ا هجو 05; آور 83;ه و آنا 06; را از اور 83;وس به منط 02;ه اور 82;ون واد 75;ر به عقب نشي 06;ي مين 05;اين& #1583;.(( 117-127 قبل ازم 10;لاد) ). پس از آن، با گذش 78; زما 06; ثرو 78; و منا 91;ق آبا 83; هون 07;ا (( كوه 07;اي تان 85;ي، جون 11;اري& #1575;، تور 01;ان، يار 03;ند و كوچ 07;)) بدس 78; چين 10;ها افت 75;ده و دول 78; هون برا 10; رها 10;ي خود از وضع 10;ت بد مال 10; خوا 07;ان تحت الح 05;ايه قرا 85; گرف 78;ن چين ميگ 85;دد. در اين ايا 05;، برا 83;ر جوخ 75;ن امپ 85;اطو& #1585; چي- چي با اين تصم 10;م به مخا 04;فت بر خاس 78;ه و دول 78; هون بدي 06; ترت 10;ب دو قسم 78; ميگ 85;دد: در شما 04; دول 78; مست 02;ل چي- چي و در جنو 76; دول 78; تحت الح 05;ايه چين.(( 55-54 قبل از ميل 75;د)) 0

چي- چي در 51 قبل از ميل 75;د به غرب و شما 04; هجو 05; آور 83;ه و امپ 85;اطو& #1585;ي خود را تا آسي 75;ي ميا 06;ه و ترك 87;تان وسع 78; ميب 82;شد. لاك 06;، در 36 قبل از ميل 75;د مور 83; هجو 05; چين 10; ها قرا 85; گرف 78;ه و به همر 75;ه خان 08;اده اش جان مي سپا 85;د0

18 سال پس از ميل 75;د، هون 07;ا تحت امپ 85;اطو& #1585;ي يو دست به قيا 05; زده و با چين 10; ها به جنگ است 02;لال طلب 75;نه برخ 75;سته و دوب 75;ره بر منط 02;ه منچ 08;ري تا كاش 94;ر حاك 05; ميگ 85;دند. اما پس از درگ 84;شت يو (( 46 ميل 75;دي)) اخت 04;افا& #1578; درو 06;ي شدت گرف 78;، در عين حال قحط 10; و گرس 06;گي نيز اوض 75;ع را دشو 75;رتر مين 05;ايد. در اين ايا 05;، امپ 85;اطو& #1585; هون 07;اي شما 04;ي پي و هون 07;اي جنو 76;ي عمو 10; او پون 08; بود(( 48 ميل 75;دي)). هون شما 04;ي شام 04; مغو 04;ستا& #1606; بود 07; و از است 02;لال برخ 08;ردا& #1585; بود 48; اما هون جنو 76;ي به چين واب 87;ته بود0

هون 07;اي شما 04;ي در 91-73 ميل 75;دي از چين 10; ها شكس 78; خور 83;ه و اجب 75;را بطر 01; غرب مها 80;رت مي نما 10;ند. شور 88;هاي داخ 04;ي وضع هون 07;اي جنو 76; را دشو 75;ر نمو 83;ه و سرا 06;جام در سال 216 از جان 76; دول 78; چين منط 02;ه آنا 06; به پنج ايا 04;ت تقس 10;م شده و بر سر هر ايا 04;ت يك چين 10; را بعن 08;ان فرم 75;نده قرا 85; ميد 07;ند0

هون 07;اي غرب و يا ارو 62;ايي. هون 07;اي ارو 62;ايي فرز 06;دان هون 07;اي آسي 75;يي بشم 75;ر مي آين 83;. آنا 06; در 350 ميل 75;دي بطر 01; غرب مها 80;رت كرد 07; و ابت 83;ا منط 02;ه آلا 06; (( بين دري 75;ي خزر و آرا 04;)) را تصر 01; نمو 83;ه و سپس در سال 07;اي 365- 355 از شما 04; دري 75;ي خزر گذر كرد 07; به حوا 04;ي رود ولگ 75; و شما 04; دري 75;ي سيا 07; مي آين 83;. آنا 06; گوت 07;اي شرق 10; (( Got )) را شكس 78; داد 07; و گوت 07;اي غرب 10; را واد 75;ر به عقب نشي 06;ي مي نما 10;ند. از اين تار 10;خ به بعد 48; مها 80;رته& #1575;ي بزر 11; در ارو 62;ا آغا 86; ميگ 85;دد0

هون 07;اي غرب در سال 378 به سرك 85;دگي بال 75;مير (( باش بوغ)) و بهم 85;اه تاب 93;ين آنا 06; آلا 06;ها، گوت 07;ا و تاي 01;اله& #1575;ي ژرم 06; از رود دان 08;ب گذش 78;ه وتا ترا 03;يا پيش 85;وي مي نما 10;ند. بخش شرق 10; هون 07;ا پس از وار 83; گرد 10;دن به ترا 03;يا تحت رهب 85;ي باس 10;ق و قور 87;يق از راه قفق 75;ز به آنا 91;ولي وار 83; شده و پس از تصر 01; يكي يكي شهر 07;ا تا سور 10;ه پيش 85;وي مي نما 10;ند(( سال 395)). اين 48; نخس 78;ين ورو 83; ترك 07;ا به آنا 91;ولي مي باش 83;0

در سال 400 ميل 75;دي، سرك 85;ده هون غرب 10; و پسر يا نوه بال 75;مير اول 83;وز خان 48; ارو 62;ا را تحت فشا 85; قرا 85; داد 07; و بني 75;ن سيا 87;ت هون 07;ا را پي مي ريز 06;د. سيا 87;ت هون 07;ا مبت 06;ي بر تحت فشا 85; قرا 85; داد 06; بيز 75;نسه& #1575; و دوس 78;ي با روم 10;ها بود. زير 75; كه روم 10;ها هما 06;ند هون 07;ا از جان 76; دشم 06;شان يعن 10; ژرم 06;ها همو 75;ره تحت فشا 85; بود 07; و مور 83; غار 78; قرا 85; ميگ 85;فتن& #1583;. از سوي ديگ 85;، زما 06;ي كه زاد 75;گس به روم 10;ها حمل 07; آور 83;، اين اول 83;وز خان بود كه سرز 05;ين روم را نجا 78; داد 07; و راد 75;گس را دست 11;ير و اعد 75;م نمو 83; (( 406 ميل 75;دي)). در 410 ميل 75;دي اول 83;وز خان فوت نمو 83;ه و بجا 10; او قار 75;تون يا قار 75;دون (( عبا 10; سيا 07;)) امپ 85;اطو& #1585; ميگ 85;دد. قار 75;تون بيش 78;ر با مسا 10;ل شرق مشغ 08;ل گرد 10;د0

در سال 422 ميل 75;دي روآ امپ 85;اطو& #1585; هون 07;ا ميگ 85;دد. روآ دار 75;ي سه برا 83;ر بود: مون 80;وق يا مين 80;يق، آيب 75;رس و اوك 78;ار. مون 80;وق پدر آتي 04;ا بود و چون زود درگ 84;شت، دو برا 83;ر ديگ 85; هر يك فرم 75;نده& #1610; يك جنا 81; را بر عهد 07; گرف 78;ند0

روآ در هما 06; سال تحر 10;كات بيز 75;نسه& #1575; را در سرز 05;ين هون 07;ا مور 83; بها 06;ه قرا 85; داد 07; بدا 06;ان هجو 05; آور 83;ه و آنا 06; را مجب 08;ر به پرد 75;خت مال 10;ات نمو 83;. روآ در سال 434 در گذش 78; و بجا 10; او آتي 04;ا امپ 85;اطو& #1585; گرد 10;د. آتي 04;ا در اين زما 06; 40 سال داش 78;ه و در امو 85; ممل 03;تدا& #1585;ي و جنگ 10; شخص بسي 75;ر مجر 76; و با قاب 04;يتي بود. در آغا 86; او به همر 75;ه برا 83;رش بلد 75; (( Bleda )) ممل 03;ت را ادا 85;ه مي نمو 83;. اما بتد 85;يج آتي 04;ا تما 05; كار 07;ا را بدس 78; خود گرف 78;. عمو 07;اي او آيب 75;رس جنا 81; شرق و اوك 78;ار جنا 81; غرب را هدا 10;ت مي نمو 83;ند. بلد 75; در سال 445 وفا 78; نمو 83;ه و آتي 04;ا امپ 85;اطو& #1585; بدو 06; رقي 76; گرد 10;د0

در سال 434 آتي 04;ا با نما 10;نده بيز 75;نس در شما 04; رود دان 08;ب در كنس 78;انت& #1610;ن معا 07;ده صلح امض 75;ء نمو 83; (( معا 07;ده كنس 78;انت& #1610;ن)). بر اسا 87; اين معا 07;ده، ميز 75;ن مال 10;ات بيز 75;نسه& #1575; دوب 85;ابر شده و سطح تجا 85;ت بين آنا 06; محد 08;د گرد 10;د. دول 78; بيز 75;نس متع 07;د گرد 10;د كه فرا 85;يان هون را نپذ 10;رد. در اين ايا 05; اقو 75;م زير تاب 93; آتي 04;ا بود 06;د: ژرم 06;ها، اسل 75;وها& #1548; آلا 06;ها، سار 05;اته& #1575;، فين و اوغ 08;رها و همچ 06;ين اقو 75;م ترك هون 07;ا، پئش اوغ 08;ر، آلت 10; اوغ 08;ر، اون اوغ 08;ر، شار 75;غور& #1548; آكا 78;مير& #1548; ساب 75;رها& #1548; كه تقر 10;با 45 قوم مخت 04;ف زير فرم 75;ن آتي 04;ا زند 11;ي ميك 85;دند0

مها 80;رت اقو 75;م مخت 04;ف به روم 48; فشا 85;ها و تار 75;جها كه به عصي 75;ن تود 07; مرد 05; انج 75;ميد& #1548; موج 76; شد كه دول 78; روم از هون 07;ا كمك بطل 76;د. هون 07;ا در امو 85; داخ 04;ي روم دخا 04;ت كرد 07; و عصي 75;نها را فرو نشا 06;دند0 منج 05;له بور 11;وند& #1607;ا به سرك 85;دگي پاد 88;اه خود گون 83;يكا& #1585; وقت 10; به بلژ 10;ك حمل 07; نمو 83;ند، هون 07;ا را در مقا 76;ل خود ديد 06;د. در اين نبر 83;، اوك 78;ار در رأس ارت 88; هون 07;ا قرا 85; داش 78;. بور 11;وند بهم 85;اه 20 هزا 85; نفر از سپا 07;يان خود كشت 07; شده و اين جنگ پس از آن همو 75;ره موض 08;ع داس 78;ان افس 75;نه ملي آلم 75;نيه& #1575; بنا 05; نيب 07; لون 11;ن (( Niebelungen )) گرد 10;د0

در 441 ميل 75;دي، آتي 04;ا بعل 78; عدم رعا 10;ت معا 07;ده كون 87;تان& #1578;ين از جان 76; بيز 75;نسه& #1575; قصد رفت 06; به ترا 03;يا را داش 78; كه اين امر با وسا 91;ت دول 78; روم متو 02;ف گرد 10;د. بنا به نوش 78;ه تار 10;خ نوي 87; بيز 75;نس پري 87;كوس& #1608;ن، شمش 10;ر گم شده آرش خدا 10; جنگ توس 91; يك چوپ 75;ن هون پيد 75; شده و او هم آنر 75; به آتي 04;ا داد 07; است. بهم 10;ن جهت هيچ نير 08;يي يار 75;ي مقا 08;مت در برا 76;ر او را ندا 88;ته و بنا به نوش 78;ه اين مؤل 01;، در اين ايا 05; تما 05;ي ژرم 06;ها تاب 93; آتي 04;ا بود 07; و در ياي شما 04; تا ساح 04; مان 88; تحت حكو 05;ت هون 07;ا قرا 85; داش 78;0

در سال 447 ميل 75;دي، از آن جهت كه امپ 85;اطو& #1585;ي بيز 75;نس به فرا 85;يان دول 78; هون پنا 07; داد 07; و همچ 06;ين از پرد 75;خت مال 10;ات خود 83;اري نمو 83;ه بود 48; آتي 04;ا سفر دوم خود را بسو 10; پاي 78;خت بيز 75;نسه& #1575; آغا 86; نمو 83;ه و در مدت زما 06; كوت 75;هي آنج 75; را محا 89;ره نمو 83;. كشي 88; آنا 91;ولي& #1608;س از جان 76; امپ 85;اطو& #1585;ي بيز 75;نس حام 04; پيش 06;هاد صلح گرد 10;د، (( صلح آنا 91;ولي& #1608;س)) كه بمو 80;ب آن ميز 75;ن مال 10;ات سه برا 76;ر شده و علا 08;ه بر آن بخش مهم 10; از خاك 07;اي بيز 75;نس واق 93; در جنو 76; رود دان 08;ب به هون 07;ا واگ 84;ار گرد 10;د و همچ 06;ين امپ 85;اطو& #1585;ي بيز 75;نس مؤظ 01; به پرد 75;خت شش هزا 85; پون 83; طلا و جبر 75;ن خسا 85;تها& #1610; جنگ گرد 10;د. اما برا 10; تئو 83;وزي& #1608;س امپ 85;اطو& #1585; بيز 75;نس پرد 75;خت 2100 پون 83; طلا ممك 06; نبو 83;، از اين رو وي نقش 07; ترو 85; آتي 04;ا را كشي 83;ه و با مأم 08;ر كرد 06; بيگ 10;لان برا 10; انج 75;م اين كار 48; وي را به همر 75;ه هيأ 78;ي كه پري 03;وسو& #1606; تار 10;خ نوي 87; نيز در ميا 06; آن بود به نزد آتي 04;ا فرس 78;اد. اما آتي 04;ا توس 91; اده كون (( Edekon )) كه اين هيأ 78; را همر 75;هي ميك 85;د از توط 74;ه امپ 85;اطو& #1585; مطل 93; گرد 10;ده و بيگ 10;لان را در يك محا 03;مه علن 10; واد 75;ر به اعت 85;اف نمو 83;0

آتي 04;ا به هيچ 10;ك از نما 10;ندگ& #1575;ن جزا ندا 83;ه ولي نام 07; تحق 10;ر آمي 86;ي خطا 76; به امپ 85;اطو& #1585; بيز 75;نس نوش 78;. در اين نام 07; چني 06; آمد 07; است:

� تئو 83;وزي& #1608;س هم مان 06;د آتي 04;ا فرز 06;د يك اصي 04; زاد 07; است. آتي 04;ا اصا 04;ت گرف 78;ه از پدر خود مون 80;وق را حفظ نمو 83;ه، ولي تئو 83;وزي& #1608;س خرا 80;گزا& #1585; آتي 04;ا شده و به نوك 85;ي او درآ 05;د. تئو 83;وزي& #1608;س حتي افت 82;ار نوك 85;ي آتي 04;ا را هم نتو 75;نست نگه دار 83;. زير 75; كه قصد جان ارب 75;ب خود آتي 04;ا را نمو 83;. �0

امپ 85;اطو& #1585; جهت عذر خوا 07;ي از آتي 04;ا بلا 01;اصل& #1607; هيأ 78;ي را ارس 75;ل نمو 83;. اين هيأ 78; به مرك 86; مجا 85;ستا& #1606; پاي 82;ت آتي 04;ا آمد 07; و آتي 04;ا را بطو 85; غير قاب 04; انت 92;اري ساك 78; ياف 78;ند و اين زما 06;ي بود كه آتي 04;ا سيا 87;ت خود را تغي 10;ر داد 07; و قصد حمل 07; به روم را داش 78;0

در سال 425 ميل 75;دي، خوا 07;ر امپ 85;اطو& #1585; روم هون 08;ريا انگ 88;تري به نشا 06;ه نام 86;دي به آتي 04;ا فرس 78;اده بود0 آتي 04;ا شرط قبو 04; اين نام 86;دي را منو 91; به واگ 84;اري نيم 10; از امپ 85;اطو& #1585;ي و يا شرك 78; در ادا 85;ه امپ 85;اطو& #1585;ي نمو 83;. اما امپ 85;اطو& #1585; روم وال 06;تين& #1610;ان  8;س و سر فرم 75;نده او اتي 08;س (( Aetius )) اين پيش 06;هاد را رد كرد 06;د. بدن 76;ال آن، آتي 04;ا هم با يك سپا 07; دو هزا 85; نفر 07; به دول 78; روم و حام 10; آن گال 10;ا اعل 75;م جنگ نمو 83;. نيم 10; از ارت 88; آتي 04;ا را هون 07;ا و نيم 10; ديگ 85; را اقو 75;م تاب 93; شده عبا 85;ت مي ساخ 78;. ارت 88; آتي 04;ا از رود رن عبو 85; كرد 07; و پس از ورو 83; به گال 10;ا به شهر اور 04;ئان& #1548; شهر 10; در نزد 10;كي پار 10;س آمد. سپا 07; 200 هزا 85; نفر 07; روم نيز تحت فرم 75;نده& #1610; اتي 08;س به جنگ با ارت 88; آتي 04;ا بر